Kış aylarında gün ışığının azalması serotonin üretimini düşürür. Beyin bunu dengelemek için triptofanın beyne geçişini artıran karbonhidratlı besinlere yönelir. Bu nedenle özellikle makarna gibi kompleks karbonhidratlara istek artar.
Kışın Karbonhidrat İsteği Neden Artar?
Kış mevsimi; gün ışığının kısaldığı, havanın soğuduğu ve çoğumuzun kendini biraz daha yorgun, isteksiz veya içine dönük hissettiği bir dönemdir. Bu hislerin arka planında beynimizin seratonin döngüsündeki mevsimsel değişimlerin etkili olabileceği gösterilmiştir. Sağlıklı bireylerde yapılan bir araştırmada, beyindeki huzur hormonu yani seratonin metabolizmasının kış aylarında daha düşük olduğu ve gün ışığı arttıkça seratonin üretiminin de hızlandığı bulunmuştur. Bu, mevsimlerin ruh hali üzerindeki etkisini beyin kimyası (nörokimyasal) düzeyde destekleyen önemli bir bulgudur.
Huzur Hormonu Seviyesini Artırabilmek İçin Nasıl Beslenmek Gerekir?
Seratonin nöronları (sinir hücreleri), diğer birçok beyin sistemi gibi katı kurallarla değil, besin alımıyla esneyebilen açık bir geri bildirim döngüsüyle çalışır. Özellikle durum buğdayı irmiğinden yapılmış makarna gibi karbonhidrat ağırlıklı ve protein içeriği düşük öğünlerden sonra insülin salgısı artar; bu da seratoninin öncü molekülü olan triptofanın beyne taşınmasını kolaylaştırarak seratonin sentezini destekler. Protein içeren öğünler bu etkiyi aynı ölçüde oluşturmaz. Bu mekanizma, beynin ruh hali, iştah ve tokluk sinyallerini öğün kompozisyonuyla ilişkilendirebilmesine olanak tanır.
Makarna Neden Tatlıdan Daha İyi Bir Seçenek?
Modern dünyada karbonhidrat dendiğinde akla çoğu zaman tatlı ve yağlı atıştırmalıklar geliyor; oysa bu tarz gıdalar kan şekerini hızlı yükseltip daha sonra düşürebildiği için iştahı dalgalı bir ritme sokabilir. Makarna ise, özellikle durum buğdayı irmiğinden üretilen makarna daha yavaş sindirilen bir karbonhidrat profili sunar ve glisemik yanıtı ekmek gibi diğer buğday bazlı ürünlere göre daha ılımlı şekilde dengeler. Yani beyin seratonini desteklerken, kan şekerini keskin iniş-çıkışlara sürüklemez.
Makarna ve Seratonin İlişkisi (H3)
Gün ışığının azaldığı mevsimlerde seratonin üretiminin baskılanması, beynin karbonhidratlara yönelme dürtüsünü artırabilir. Mikro besin ögeleri ile zenginleştirilmiş makarnanın yapısında bulunan folat ve demir, tam buğday makarnanın yapısında bulunan B1 vitamini beyin fonksiyonlarını ve genel iyilik halini destekleme potansiyeli sunar. Bu noktada sayılara boğulmadan söylemek yeterli; makarna, düşük sodyumlu ve kolesterolsüz bir kompleks karbonhidrat kaynağı olarak kalp ve damar dostu etki sunan ve sağlıkla uyumlu bir zemindedir. https://makarna.com.tr/makarnanin-duygudurumu-uzerindeki-etkisi/ linkindeki blog yazımızı okuyarak makarna ve duygudurumu arasındaki ilişkiye dair bilgi dağarcığınızı artırabilirsiniz.
Kışın Ruh Halini Destekleyen Beslenme
Kış mevsiminde insan beyni sıcak tabak ve iyi hissetme sinyali ararken, makarnanın sunduğu duyusal deneyim de önemlidir. Ilık servis edilen, dişe gelir şekilde yani al dente pişmiş bir makarna tabağı; huzur hormonu (seratonin) ihtiyacını ani iştah artışları yaratmadan destekleyebilir. Aynı zamanda sıcaklık, doku ve aroma öğünün psikolojik tatminini de artırır. Bu yüzden insanlar kışın makarnaya yöneldiğinde, aslında yalnızca lezzetli değil, beyin kimyasını ve tokluk algısını daha dengeli besleyen bir tabak seçmiş olur.
Belki de kışın sıcak bir makarna tabağına yönelmemiz sadece damak zevkimizle değil, beynimizin denge arayışıyla ilgilidir; doğru seçildiğinde beslenme, ruh halimizi destekleyen en doğal düzenleyicilerden biri olabilir. Nuh’un Ankara Makarnası’ndan şeflerimizin hazırlamış olduğu birbirinden lezzetli tariflere ulaşmak için oynatma listemize göz atabilirsiniz.
Dr.Tuba Günebak
Beslenme ve Diyet Uzmanı
Kaynaklar:
- Lambert GW, Reid, C, Kaye DM, Jennings GL, Esler MD. Effect of sunlight and season on serotonin turnover in the brain. Lancet 2002; 360(9348):1840-2.
- Wurtman, RJ, Wurtman, JJ. Brain Serotonin, Carbohydrate-Craving, Obesity and Depression. Obesity Research 1995; 3(4): 477-480.
- Di Pede, G, Dodi R, Scarpa C, Brighenti F, Dall’Asta, M, Scazzina F. Glycemic Index Values of Pasta Products: An Overview. Foods 2021; 10(11): 2541.
- Webb, D. Pasta’s History and Role in Healthful Diets. Nutrition Today 2019;54(5): 213-220.
İlgili İçerikler
